Liesbeth Steur

schrijver in Portugal

Tag: Portugal Page 1 of 18

De mimosaboom

IMG_4363
Het weer is voor mij altijd het weer. Ik heb daar eigenlijk geen oordeel over. Ik word niet humeurig van een grijze lucht of van wekenlang regen. Ik ben eigenlijk wel tevreden met wat voor weer dan ook. In Nederland werkte ik altijd (binnen) en het weer speelde daarbij dus geen rol.

Sinds ik in het natuurpark Serra de São Mamede woon in Portugal is er wel iets veranderd. Ik zit zo bovenop wat er buiten gebeurd dat het weer voelbaar is en heel dichtbij net als de natuur. Weken regen achter elkaar betekent overal plassen en modder en water en spekgladde granieten stenen. De luchten zijn zwaar van het grijs en het water . Ik sprak Portugese vrienden die al een aantal jaren op de vakantiebeurs in Utrecht staan om hun naturisten camping Quinta do Maral in Marvão te promoten en natuurlijk het gewest Alentejo. Dat doen ze uitermate goed want hun goed georganiseerde camping wordt bezocht door veel Nederlandse naturisten. Paula en Nuno blijven meestal nog een week of zo om vakantie te vieren in onze Paises Baixos, onze Lage Landen. Ja, we mogen geen Holanda meer zeggen. Dat heeft Nederland zo bepaalt. Het was internationaal te verwarrend die twee verschillende namen.

Nuno en Paula zijn onder de indruk van het mooie Nederland. En terecht. Ze komen op plekken waar ik nog nooit ben geweest. Alleen die grijze luchten waar dan géén regen uitvalt. Dat schept altijd weer verbazing. Ik moest daar over nadenken en terugdenken omdat ik daar nooit op had gelet. En het is waar. Hier betekent grijze lucht in de meeste gevallen regen. Daar zijn we blij mee. We mogen dankbaar zijn dat we juist hier wonen, want dit microklimaat ontvangt veel water in vergelijking tot de rest van Alentejo. Er is weer genoeg water voor de zomer. Bij ons. Zuidelijker in de Alentejo en in de Algarve is dat een heel ander verhaal. De stuwmeren zijn nog lang niet voor de helft gevuld. Dat is zorgelijk.

En nu is hier de zon weer gaan schijnen. Zo uitbundig, zo warm. In de ochtend bij de opgaande zon hangt de damp in de vallei boven de koude rivier die na alle regenval weer volop stroomt. In de middag haalt het kwik zomaar 22 graden of meer. De lucht is strakblauw en ineens is de mimosaboom van de buren geel.

Mensen komen uit hun winterschulp. Er heerst uitbundigheid. De yogalessen zijn weer vol. Het lijkt wel of er blijheid is over het kunnen achterlaten van de donkere dagen. Dagen waarin geen keuze was dan in jezelf te keren, tegen muren aan te lopen en tegen jezelf. En nu, met de zon en de warmte en de bloemen die ontluiken gaat de mens ook weer open. Hun blik is anders en hun houding. Ik zie gretigheid in hun ogen, een lichaam dat wil bewegen en een geest die wil opnemen.

Wij zijn niet anders dan de natuur. Wij zijn de natuur. Het is alleen dat onze capaciteit om verhalen te verzinnen ons wil doen geloven dat we anders zijn, beter zijn, de baas zijn over alles. Ik geloof niets meer daarvan. De natuur waarnemen is genoeg om te weten dat het leven simpel is. Zie de mimosaboom, die verzint geen verhalen.

Koude benen en een stil hoofd

IMG_4334

Even wandelen met Koos

Het is dinsdag en dat is de dag van de week dat ik al jaren een blog plaats over het leven in Portugal. In de meeste gevallen schrijf ik die 500 woorden op dezelfde middag. Er is altijd wel een aanleiding en meestal is dat een foto. En vandaag heb ik niets. Dat gebeurt zelden.

Ik blader door mijn foto’s, kijk in de map concepten en ideeën. Niets kan me boeien. Ja, wel een stuk over burn-out en Rudolf Steiner en daar heb ik nu geen zin in. Dat zijn van die onderwerpen die meer tijd vragen en ik heb nog een uur voordat ik naar de studio ga om les te geven. Dus dat gaat hem niet worden. De observatie van Steiner boeit mij enorm. Hij schreef daar al over in 1921. Niet dat hij het woord burn-out gebruikt. Oh nee, ik ga daar nu niet over schrijven.

Wat er vandaag anders was dan anders is dat ik een afspraak had. Een vriendin die een uur rijden naar het zuiden woont, kwam naar yogales vanochtend. We hadden elkaar maanden niet gezien. Na de les dronken koffie in het café beneden in het gebouw met nog andere yoga-deelnemers. Daarna zijn we naar het restaurant(je) getogen hier in het dorp. Dat zat vol. We kregen de laatste tafel bij de bar vlakbij de deur. Je weet dat openbare plekken hier zelden worden verwarmd in de winter. De airco met warme lucht zit in het restaurantgedeelte en niet bij de deur die steeds opengaat voor nieuwe gasten en achter hen weer in het slot valt. Meestal hou ik mijn jas aan. Dat neemt niet weg dat ik na een uur wel afgevroren benen heb. Ineens verscheen Coen – hij wist dat we daar waren – en we hebben bijgepraat. Het was goed eten en gezellig. Na een bezoekje aan ons huis, is vriendin rond drie uur teruggekeerd naar Elvas. Tijd zat dus om nog een blog te schrijven en te zorgen dat mijn benen weer warm worden.

Een normale dinsdag is voor mij yogales geven, geen koffie, geen lunch buiten de deur en wel thuis met Coen en misschien een wandeling met hond Koos en dan schrijven.

Het verschil is dat ik nu geen leeg hoofd heb en anders dus wel. Dat is niet erg want het was oergezellig. Ik weet nu wel heel zeker dat stilte voor mij de ruimte is waarin een verhaal ontstaat. Ik kan hele middagen – ik schrijf bijna altijd in de middagen – in de doodste stilte aan mijn boek werken. Zonder muziek. Alleen het geluid van de kachel of de vogels buiten. Ook voor Coen die nu zijn reclamemanmemoires op papier zet, is dat de enige manier om te schrijven. Je hoort dan alleen onze bijna geruisloze toetsenborden.

De stilte is mijn favoriete plek. Daarom houd ik zo van de natuur, van de ruimte om me heen, van de leegte van het landschap. Daarom houd ik zo van mijn yogamat. Daar zijn vergroot mijn innerlijke stilte, zelfs als ik les geef. En hoe stiller ik kan zijn, hoe groter mijn creativiteit en capaciteit om die stilte over te dragen. Aan het einde van de les duurt het altijd even voordat iedereen opstaat en het leven weer instapt. En dat moment, net voordat de leerlingen hun ogen opendoen, ervaar ik als ware stilte. Daar doe ik het voor.

Inmiddels zijn mijn benen warm en ben ik klaar voor de volgende les. Trouwens dat stuk over Steiner komt nog wel een keer. Beloofd.

De weg van de minste weerstand


Het fonteintje bij ons huis verandert met de seizoenen van uiterlijk. Het bronwater dat uit de kraan komt hebben niet alleen wij plezier van. De mussen, de merels en boomklevers nemen dagelijks hun bad en in de zomer komen nog veel meer vogels hier drinken. Ik zie dat uit het keukenraam. Door het dubbele glas kunnen de vogels mij niet zien en ik hen wel. Meestal zien ze zichzelf in het raam en soms denken ze dat ze een nieuwe partner zien. Dan dansen ze voor het raam, tikken ertegen en heel soms vliegen ze er tegenaan. In de meeste gevallen blijft de vogel dan versuft zitten en vliegt na een tijdje weg. Het is pas één keer gebeurd dat er eentje de dood vond. Een jonge mus die in een van de nesten woont onder het dak van de veranda. Die jonge mus bleef niet dood vanwege de botsing met het raam. Nee. Koos de hond was op de veranda en ik ook. Koos sliep. Ik zag het gebeuren in een fractie van een seconde. Het vogeltje belandde op de grond precies voor de neus van Koos. Ik ren naar Koos om hem vast te houden. Net te laat. Hap zei de hond. Vogeltje dood. Tja, de natuur.

Nu zag ik het grasveldje dat naast de waterbak groeit. Midden in de winter. Eerst was er mos en nu dit. Zomaar. Het is voor het eerst dat ze verschijnen uit het graniet. Wonderlijk. Is er dan een voedingsbodem?

Afgelopen zomer hadden we hier op de boerderij voor het eerst een moestuin die we precies op een plek hebben aangelegd waar de grond het armst is. Je bent stadsmens of niet toch? De rest van het terrein is prima en dit stukje nou net niet. Wisten wij veel. Dus hebben we heel erg ons best moeten doen om er iets te laten groeien. Veel water geven en regelmatig bijmesten. Het was niet echt een succes. Op de vorige boerderij had ik een moestuin die natuurlijk in het heetst van de zomer water nodig had, maar alles groeide en bloeide daar de pan uit. Vanzelf. Daar was duidelijk een natuurlijke voedingsbodem. En dat heeft deze boerderij ook, behalve dan dat stukje. Waarom vraag ik me dan af? Gewoon, zeggen mijn buren dan, daar zit allemaal granietstof in de bodem. Daar had je niets moeten planten. Ze hebben meteen het vruchtbare deel aangewezen voor komend jaar. Ik weet nog niet zeker of ik het doe. Op de markt hier koop ik het hele jaar door de groente van een oud mevrouwtje en help daarmee de micro economie draaiende te houden. Dat is ook wat waard. Maar wie weet? Komt tijd, komt raad.

Ik ben gebiologeerd door het grasveldje. Ik kijk er vaak naar en denk dan aan de dramaverhalen over het klimaat. Dat er een verandering gaande is, is duidelijk. Of het allemaal door mensenhanden komt, weet ik niet. Er zijn teveel praatjesmakers die geld willen verdienen en er zijn teveel mensen die die praatjes geloven. Ik ben niet bang dat de aarde ten onder gaat. Die evolueert en zal altijd blijven leven. Onder welke omstandigheid dan ook. Dat heeft de geschiedenis al bewezen en ik zie het hier. Die grassprieten nemen op hun dooie akkertje de natuurlijke weg en als ik dat ook doe in het leven en 51% van de mensheid met mij, dan komt het heus goed.

De bruid van Venetië

IMG_0083

A Noiva (2005) – Joana Vasconcelos

Mijn liefde voor beeldende kunst is enigszins weggezakt. De behoefte om van alles te ondernemen om die liefde tevreden te stellen is nauwelijks meer aanwezig. Waar ik vroeger toen ik nog in de stad woonde, met intensieve regelmaat in musea was te vinden, nu zie je me vaker in de natuur. Misschien is dat het wel. De schoonheid van de natuur is oogstrelend en het is er oh zo rustig en ik zit er midden in zodra ik de keukendeur uit loop. Kunst op de drempel.

Toen Coen en ik op een dag in de buurt van Elvas waren deed zich de gelegenheid voor het museum van hedendaagse kunst te bezoeken. Ik had geen idee wat daar werd tentoongesteld. De stad Elvas ligt net als ons Marvão aan de grens met Spanje alleen 100 kilometer zuidelijker. Elvas heeft een regionale functie en ontvangt daardoor altijd veel bezoekers. Ook ligt het op steenworp afstand van de grote Spaanse stad Badajoz en de Spanjaarden komen graag in Portugal vooral om lekker te eten. De stad wordt geroemd om onder andere zijn oude militaire vesting. Het is indrukwekkend moet ik zeggen. De stad zelf is gezellig en het slenteren waard. Prachtige gebouwen zoals alleen Portugese steden dat hebben, vol oude winkeltjes, bars en restaurants.

Het museum voor hedendaagse kunst is gevestigd in het oude hospitaal, midden in de stad. Het is niet groot. Coen en ik werden aangenaam verrast door de variëteit aan objecten van Portugese kunstenaars. Een installatie van de beroemde Portuguese backyard was geweldig en je kon erin. (De naam van de Portugese kunstenaar ben ik vergeten). Een huis met achtertuin waar alles wat NU geen nut heeft, wordt bewaard want wie weet komt het later nog wel van pas. De kunstenaar had aan alles gedacht. Fascinerend. Raar, want die achtertuinen zie ik hier zo vaak. Maar in deze, in dit museum zat een humoristische ondertoon.

Het museum heeft ook een aantal kleine kamers. Zoals deze op de foto. Met het prachtige Portugese tegelwerk op de wanden en in het midden een gigantische kroonluchter. Ik viel even stil van de omvang, liep er voorzichtig omheen en kwam dus heel dichtbij. Die kroonluchter is zes meter hoog en gemaakt van 14.000 tampons. Nog in hun cellofaan verpakking en de blauwe touwtjes gebruikt om het geheel aan elkaar te knopen. Mijn mond viel open.

Het bleek een werk van Joana Vasconcelos te zijn. Inmiddels een gevierd kunstenares met een boodschap. De uitleg is deze. De kroonluchter is van oudsher een symbool van welvaart en luxe en met dit werk wil Joana de hypocrisie rond de onderdrukte vrouwelijke seksualiteit laten zien. Ik vind het best. Die uitleggen heb ik nooit zoveel mee. Wel met het idee en de uitvoering van een idee. Ze had het kunstwerk trouwens gemaakt voor de Biennale van Venetië in 2005. Het draagt de titel A Noiva (De bruid).

Inmiddels reist het werk met al het andere beroemde, echt enorme werk de wereld rond en had ze eindelijk een solo-expositie in het Guggenheim te Bilbao. Dat was altijd haar grote klacht, dat ze thuis nooit de erkenning kreeg. Als Portugese kunstenares moet je daar een hoop voor doen. Gelukkig weet de rest van de kunstwereld haar goed te waarderen.

Ze had dit jaar een tentoonstelling in de Kunsthal las ik ergens. Daar hing ook A Noiva en ook daar was niet genoeg ruimte rondom haar werken.

Page 1 of 18

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén

%d bloggers liken dit: