Liesbeth Steur

lerares hatha-yoga en schrijver

Category: 500 woorden Page 1 of 31

Saudades


Echt, dit jaar ben ik er niet bij. Niet bij de opening, niet tijdens en ook niet bij de sluiting. De Tong Tong Fair 2019 gaat aan mij voorbij. Met een goede reden. Ik reisde tegen mijn gewoonte in, eind april al naar Nederland. Mijn zus fotografe Patricia Steur ontving een koninklijke onderscheiding van de burgemeester van Amsterdam. Ze werd Ridder in de Orde van Oranje Nassau. En dat grote feest wilde ik niet missen. Gelukkig heb ik een abonnement op Moesson en ben ik Sobat van TTF. Zo blijf ik op de hoogte van het nieuws en het ouds.

Gisteren lag het meinummer van Moesson in mijn postbus. Misschien was het blad er al eerder en ik check mijn postbus alleen als ik er langs rijd op weg naar de grote stad. Mooie cover! Het weekend vind ik wel tijd om te lezen, nu kijk ik er naar in het voorbijgaan en verheug me.

Tong Tong is al lang in mijn leven. Vanaf 1961. Toen kwamen wij in Nederland wonen. We bezochten de Pasar Malam Besar in de Dierentuin van Den Haag. Oprichter Tjalie Robinson kwam thuis bij mijn ouders. Tijdens de Houtrusthallen periode liepen we er modeshows en werkten we als kaartjesknippers bij de bioscoop. We dansten in de Marathon. Ik werkte begin jaren negentig een tijd voor de redactie van tijdschrift Moesson aan de Prins Mauritslaan in Den Haag.

Zelfs in Portugal ben ik nog verweven met Tong Tong en Moesson. Iedere dag ruim ik een asbak op die dateert uit 1976 en van mijn ouders komt. Hij is niet mooi en toch koester ik dat ding. Het is natuurlijk te erg dat ik een roker heb in huis en iedere keer word ik herinnerd aan mijn Indisch zijn. En niet alleen door die asbak. Waar ik woon, in de bergen bij een dorp in het achterland van Portugal, heerst de sfeer die ik ken van het achterland op Java. Riviertjes, vrouwen die de was doen, alles plan plan en tijd om lekker te eten en vooral om in de schaduw te zitten onder het gebladerte van de bomen.

En nu schrijf ik in de middagen in de koelte van mijn huis aan een boek over mijn Indische familie. Ook plan plan. Het archief met brieven is groot en lezen kost tijd. Het verhaal begint vorm te krijgen. Gelukkig heb ik altijd veel gepraat met mijn ouders en veel heb ik, toen ze nog leefden, al geregistreerd. Het blijft toch spannend. Soms ontdek ik dingen die ik niet wist. Geen echte lijken in de kast en wel heel verrassend. Het is niet alleen een kwestie van de puzzel leggen. Soms heb ik tijd nodig om dat wat ik niet wist een plaats te geven. Dan schrijf ik pas verder. Zowel de Tong Tong Fair als tijdschrift Moesson inspireren me altijd om verder te gaan. De geschiedenis wordt volgens mij toch echt geschreven door mensen die het onderwerp zijn geweest van de gebeurtenissen. Hun verhalen zijn goud waard.

File

Ik heb een buurvrouw van 86 jaar. Ze is klein en tenger. Haar huid vertoont rimpels en ondanks dat ze altijd een strooien hoed draagt, is ze altijd bruin. Ze woont eenvoudig. Binnen stookt ze een houtvuurtje in de hoek van de kamer. De keuken bestaat uit een klein fornuis . Buiten is het aanrechtje met stromend water uit de bron. Ze woont in het achterhuis van haar eigen grote huis. In het hoofdhuis woont nu haar dochter met man en dochter. En haar vrijgezellen zoon woont tussen zijn moeder en zus in. De hele familie in een groot huis. Ieder met een eigen leven en allemaal volledig zelfstandig.

Oma, zoals ik haar noem, kan mooi vertellen over hoe het vroeger was. Als je wat geld had, had je een muildier of ezel met een wagen. Onder andere als vervoersmiddel naar het dorp. Meestal liep ze naar Marvão, de berg op en af, om daar te werken. De weg naar de boerderij was een bijna onbegaanbaar geworden Romeins pad en de wagen kon niet voor de deur komen.

Nu is dat wel anders. Het Romeinse pad is geasfalteerd, de grote brokken graniet zijn weggehaald. Wij wonen aan hetzelfde weggetje. Sinds een aantal jaren is er waterleiding en de straatverlichting bleef niet uit. Trouwens vele wegen zijn inmiddels geasfalteerd, zelfs mooie zeer toegankelijk verharde wegen.

De importbewoners – de allochtonen – spreken daar dan weer schande van. De autochtonen ervaren het als vooruitgang.

Het autobussennetwerk in Portugal is prima alleen op het platteland wordt het steeds kariger. Minder bewoners, minder kinderen, minder van alles en meer allochtonen. Tegenwoordig heeft bijna ieder gezin dan ook een auto. En toch is het nooit druk. De enige file van twee of drie voertuigen, die wel eens ontstaat, wordt veroorzaakt door twee dingen:

  1. Als er vee over de weg loopt omdat het naar een andere weide wordt begeleid of omdat het is uitgebroken.
  2. Als een Portugees midden op de weg stopt om te praten met zijn buurman.

Laatst toen ik terugreed van mijn yogastudio, waren het de koeien. De boer zei nog sorry, maar dit was werk. Het vee moest toch echt ergens anders grazen.

Zo’n oponthoud doet me altijd goed. Ik heb geen haast er is nog meer tijd om de omgeving in me op te nemen. Nooit gedacht dat het nog eens plezierig zou zijn om in de file te staan.

Van-stad-naar-dorp

b01c29ac-3859-4025-a4df-7a336387e0f3

Restaurante Pau de Canela, Santo António das Areias

[português]  [English]

Voor mij bestaan er veel verschillen tussen het leven in mijn dorp hier en in mijn stad Den Haag in Holland. Hoewel ik de eerste jaren van mijn leven doorbracht op het platteland van Sicilië en Turkije, groeide ik toch uit tot een stadsmeisje; dat natuurlijk onder invloed van mijn moeder. Zij was dol op de stad en vond alles dat afgelegen was en eenzaam absoluut niet geschikt om te wonen. Het was saai en gevaarlijk. Zij zou zich nooit gewaagd hebben aan een eenzame wandeling in het bos, zelfs niet in het Haagse Bos aan de kant van het paleis van de koning. En als super gehoorzaam kind? Ik ook niet. Totdat mijn oudste zoon een hond kocht en zelf vaak op reis was. Die hond was soms weken bij ons en gewend aan het vrije leven in het bos en op het strand. Schoorvoetend heb ik mij over mijn ingeprente angst heen gezet en ben daarna niet meer opgehouden met boswandelen.

Inmiddels ben ik erachter dat ik geen stadsmens ben en wel een buitenmens. Ik hou van de rust, de stilte, de ruimte en de schoonheid van het land en de natuur. Ik zou niet meer ergens anders willen wonen. Misschien dat ik nog een keertje verhuis als ik 120 ben of zo. Naar het dorp dat op 5 minuten rijden van onze boerderij ligt. Vlakbij, dus zo eenzaam en verlaten wonen we niet. We hebben zelfs ‘overburen’ en ‘achterburen’. Dat landleven brengt het dorpse leven met zich mee met alle aspecten van een stadsleven alleen soberder. Er is een winkel, een apotheek, een bar, een kerk, een restaurant, een bejaarden- en verpleegtehuis. Er zijn twee artsen en een benzinepomp. We hebben een ware arena die een keer per jaar wordt gebruikt, een grote brandweerkazerne en ja zelfs een bedrijfsverzamelgebouw. En dat allemaal voor de regio Marvão met bij elkaar zo’n 3.000 inwoners. Mijn yogastudio is gevestigd in dat bedrijfsverzamelgebouw in het dorp dat trouwens Santo António das Areias heet en valt onder de gemeente Marvão.

Die 3.000 inwoners hebben dezelfde behoeften en zorgen als stadsmensen. Dingen als gezondheid, familieleven, liefde, gezelligheid en lekker eten spelen een grote rol en de zorgen gaan altijd over gebrek aan gezondheid en/of geld.

Het verschil met de stad is voelbaar in de tijd die de mensen voor elkaar nemen en zichtbaar in de entourage van televisie aan de muur en tl-licht. Kijk maar eens naar de foto.

Een van mijn vriendinnen Susana Maridalho organiseerde een etentje voor de yogaleerlingen van de avondklassen in het restaurant Pau de Canela in het dorp. Als entree kregen we petiscos. Heerlijke olijven, gevulde paddenstoelen en warme kaas uit de oven met kruiden. Daarna een  traditionele arroz de pato, eend met rijst. Eigenaresse Conceição kookt voor lokale begrippen op hoog niveau. En de desserts waren meer dan zoet.

Kijk nou eens de tafel rond en zie met wie ik eet!

Met linksvoor: Ana Pomba, financieel medewerker bij het bureau dat zorgt voor re-integratie van langdurig werkelozen. Zij woont in Portalegre. Naast haar Maria do Carmo Carilho. Zij heeft de beroemde worstenmakerij uit Apelhão (toch zo’n 3 kwartier rijden van mijn studio). Dan Carla Martins. Zij werkt voor een groot waterbedrijf en is verantwoordelijk voor de zuiverheid van het water in het gewest Noord-Alentejo en dat is zo groot als half Nederland. Carla zit dagen in de auto, van Portalegre naar Lissabon en verder en terug. Naast haar zie je Fernanda Mateus. Zij woont in het dorp en werkt bij het museum in Marvão. Met het mooie rode haar is Elisabete Reis die nog niet zo lang geleden een kapperszaak heeft geopend in Castelo de Vide. Daar werkt zij met natuurlijke producten. Dan zie je nog net Tânia Ramos (met bril). Zij is schoonheidsspecialiste en heeft haar zaak op de begane grond recht beneden mijn yogastudio. Heidi Dyer is de volgende. Vers uit Amerika, yoga- en dansdocente. Heidi is zich hier aan het vestigen. Een krachtige jonge vrouw die aan de weg timmert. Naast haar Zé Paulo, ook yoga leerling, ook uit de grote stad. Hij heeft een grote boerderij waar hij een groentetuin heeft volgens de principes van permacultuur. Zijn producten verkoopt hij samen met Heidi die ook hard werkt in zijn tuin, op de lokale markten. Tussen die twee bloeit wat op.
Aan de overkant zie je net het gezicht van Jacqui Hogan, Engelse. Zij woont al wat jaren hier en geeft Engelse les in Portalegre. Ze spreekt zelf goed Portugees en is van oorsprong shiatsu therapeute is.
Naast haar Susana Maridalho, de gangmaker van alles en iedereen. Ik schreef eerder over haar. Ze heeft een grote winkel Casa Moura in het dorp, heeft ontzettende veel energie en vertegenwoordigt met uitermate veel succes het merk Thermomix (hier heet het Bimby) een magistrale keukenrobot. Dan volgt Isabel Pires. Zij is medewerker, receptioniste bij het gemeentehuis. De lege stoel is van Lina da Paz ook van grote stad naar platteland, die was net even opgestaan. Lina heeft Guesthouse Trainspot in Beirã. Aan mijn andere kant zit Marília Ribeiro. Zij werkt net als Ana Pomba bij het re-integratie kantoor van de gemeente Portalegre en begeleid de mensen naar een nieuw leven. Van haar hand verscheen een paar weken geleden een boek met de titel: Mulheres, Trabalho e Alentejo. Levensverhalen van de hardwerkende vrouwen van deze streek. Vrouwen met wie je ‘paarden kunt stelen’. Indrukwekkend. Naast Marília zit Helena Pinadas. Geboren en getogen in Santo António das Areias. Haar ouders hebben een bar in het dorp en zelf werkt zij in het verpleegtehuis als administratief medewerker. Wie je óók niet ziet is de fotografe Paula Cristina Costa. Nog eentjes van grote stad naar platteland. Met haar man Nuno heeft zij een grote naturistencamping Quinta do Maral  , zeer in trek bij Nederlanders. Het terrein ligt prachtig daar aan de voet van Marvão.

Niet alle yogadeelnemers konden erbij zijn. En er komt zeker een volgende keer. Ik heb het goed en ben dankbaar voor alles dat mij omringt. De natuur en de mensen. Ze laten mij weten wie ik ben.

Deze foto is gemaakt in het kader van de #PHOT Photo On Tuesday, een blogexperiment van Karin Ramaker. Een vrije foto-opdracht: een zelfgemaakte foto, zonder thema met of zonder begeleidende tekst, maar wel mét een titel.

Het verschil tussen Koos en mij

Gisteren las ik bij mijn ontbijt een artikel over meditatie. Dat is niets bijzonders. Voor mij. Zeker nu er zoveel wetenschappelijke onderzoeken worden gedaan naar de effecten van meditatie op het brein. Want ik weet dat meditatie werkt op de conditie van lichaam en geest. Uit ervaring. Uitleggen kan ik het niet dus blijf ik met vragen zitten waarvan ik de antwoorden hoop te vinden in boeken of artikelen.

Ik las een – voor mij – nieuw werkwoord: catastrophize. In het Nederlands bestaat het niet (tenminste, niet in de Van Dale). Ik zou het vertalen als “in catastrofen denken”. Een continu stroom van gedachten over alles dat mis kan gaan in het leven. Van het missen van de bus, iets dat je vergeten bent te doen, tot een aanslag of een oorlog in je leven of zelfs de dood. Specifiek die gedachten worden geproduceerd door een bepaald deel van je brein (ook wel je apenbrein genoemd) en die komen opzetten (want dat lijken gedachten te doen, die zijn er ineens) zodra je gaat stilzitten om in meditatie te gaan. Dat apenbrein klets de hele dag en als je stilzit, kun je het goed horen. En niet alleen als je begint met niks doen. Ook als je ’s ochtends wakker wordt en nog in een twilight zone zit. Soms merk ik, vooral bij verblijf in die overgangszone, dat er doemgedachten verschijnen en vraag me altijd af waarom dat is. In de werkelijkheid is er helemaal niets aan de hand en toch … .

Tegenwoordig ben ik me er bewust van en dat alleen al activeert weer andere delen van mijn brein waardoor de aap in mijn hoofd naar de achtergrond verdwijnt. Net zo snel als de catastrofes komen opzetten, verdwijnen ze dan weer. Het langdurig of in ieder geval regelmatig trainen van je brein heeft zoveel voordelen dat iedere tien minuten die je dagelijks in stilte doorbrengt een grote winst opleveren. Zelfs zoveel winst dat je meer en meer empathie voor jezelf ontwikkelt en minder streng oordeelt over jezelf, de ander en de wereld. Het gevolg is een helder hoofd en een lichter leven.

De rest van de dag ben ik op het land geweest, heb ik meer zaadjes gezaaid voor de moestuin en nieuwe kussens gemaakt voor twee bankjes die in de tuin staan. Kortom een creatief zonovergoten dagje. Met een kopje thee keek ik na gedane arbeid om me heen en zag ineens Koos op het trappetje naar de veranda liggen.

Tja, zou een hond ook een apenbrein hebben? Zou een hond ook “catastroferen”?

Nee, echt niet. Teckel Koos al helemaal niet. Die denkt alleen aan eten. Koos lijkt trouwens de halve dag – zo niet de hele – te mediteren. Zijn empathie voor zichzelf is 100% ontwikkeld. Overdag slapen – zoals hier op het trappetje – en als het donker wordt op de omliggende terreinen de zwijnen verjagen met zijn stoere geblaf. Om daarna op de late avond lui op de bank te liggen dromen.

Deze foto is gemaakt in het kader van de #PHOT Photo On Tuesday, een blogexperiment van Karin Ramaker. Een vrije foto-opdracht: een zelfgemaakte foto, zonder thema met of zonder begeleidende tekst, maar wel mét een titel.

Page 1 of 31

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén

%d bloggers like this: