Liesbeth Steur

lerares hatha-yoga en columniste

Category: 1000 woorden Page 1 of 4

Women Power

Patricia, Els en Liesbeth (2011)

Hoe lastig kan het zijn om over je eigen familie te schrijven? Over de band tussen mijn moeder, mijn bijna tweelingzus en mezelf. Ik weet alles rechtstreeks uit de bron en toch… Het zet me aan het denken over de rollen die we vervullen in dit vrouwelijke driemanschap. Waar we elkaar versterken of verzwakken en wat we voor elkaar betekenen. Nooit eerder hoefde ik er over na te denken. Het was zo vanzelfsprekend dat we dag en nacht samen waren. En nu ik de familiegeschiedenis schrijf … kom ik in mijn archief allerlei losse aantekeningen, verhalen en interviews tegen. Zoals dit zelf geënsceneerde interview met mijn moeder, mijn zus en met mij. Het werd in 2011 gepubliceerd in Nouveau.


Op de leeftijd dat andere kinderen naar de lagere school gaan, zaten Patricia en ik in het klasje bij mijn moeder. We woonden de eerste acht jaar van ons leven op plekken waar geen geschikt onderwijs was, volgens mijn moeder. Eerst op Sicilië en daarna op drie locaties in Turkije. Toen Patricia en ik 10 en 11 waren gingen we in Nederland, omdat mijn ouders niet op kostschool wilden doen en een goede opleiding noodzakelijk vonden.

“Mijn man boorde naar olie en dat bracht ons op afgelegen plekken. Ja, de meisjes kregen les van mij. ´s Ochtends deden we een serieus klasje en in de middag waren ze vrij. Eigenlijk ben ik te ongeduldig om les te geven, maar er was geen keuze.” Patricia en ik moeten lachen als we terugdenken aan de klasjes.

“Ik weet nog goed”, zegt Patricia, “dat je een schrift naar mijn hoofd slingerde. Ik bukte op tijd en kreeg de slappe lach. We zijn toen maar naar het strand gegaan met z´n drieën in plaats van verder te gaan met de les.”

“In die jaren in het buitenland”, vervolgt mijn moeder Els haar verhaal, “waren we op elkaar aangewezen. Ik waakte over die twee als een havik. Ik had nooit gepland twee dochters te krijgen en ik beschouwde ze toen al en nu nog als het mooiste dat me is overkomen.”

“Ja, dat zal best en dat waken heb je volgehouden tot einde middelbare school”, zeg ik. “Ik moest altijd de smoesjes verzinnen als we te laat kwamen om maar geen huisarrest te krijgen. Patricia was nooit van een feestje weg te branden. Dat zat er al jong in.” 

Mijn moeder komt uit voormalig Nederlands-Indië, is Indo-Europese  en van jongs af aan gewend om met alle culturen om te gaan.

“Ik voelde me op Sicilië eindelijk weer thuis na die woelige tijd. Oorlog, kampen, repatriëring met vallen en opstaan, twee kinderen krijgen binnen 14 maanden. We voelden ons daar meteen opgenomen in de gemeenschap. Toen Liesbeth tyfus kreeg, bad het hele dorp iedere dag voor haar in de kerk. Het heeft geholpen want ze is er nog steeds ondanks dat haar leven toen aan een zijden draadje hing. Twee jaar lang hebben we genoten van het leven op de helling van de vulkaan Etna.”

In Turkije begonnen we een stuk primitiever. We woonden in een dorp op de grens met Griekenland in een huis zonder waterleiding. Het water werd gebracht met de ezelkar. Op zolder stond een tank die emmer voor emmer werd gevuld door de waterdrager. De onverharde dorpsstraten waren stoffig en op het schoolplein kon je op zondag naar worstelen kijken. Grote mannen met geoliede lijven gleden langs elkaar heen. Mijn moeder speelde triktrak met de notabelen van het dorp en maakte taart zonder mixer of oven en van de werkster leerden we buikdansen. Patricia en ik speelden verstoppertje met onze Turkse vriendinnen en we spraken al snel net zo goed Turks als Siciliaans.

“Daarna volgden Istanbul en Ankara.” Patricia neemt het verhaal over. “We leefden steeds luxer in de zin van bewoonde wereld en toch was mijn vader steeds minder thuis. In de periode van Ankara boorde hij bij de grens met Afghanistan en was 36 dagen weg en 12 dagen thuis. Weet je nog Lies dat we precies wisten wanneer papa was thuisgekomen. Dat roken we. Aan de vertrouwde geur van olie en sigaretten. En dan was het 12 dagen party-time.”

“Ja, mooie tijden waren dat. Ik denk dat de meisjes en ik veel overeenkomsten hebben doordat we op elkaar aangewezen waren. We staan alle drie open voor alle culturen en hebben geen enkele moeite ons waar dan ook op de wereld te bewegen. Er zijn natuurlijk ook verschillen. Liesbeth was altijd haantje de voorste en kon goed leren. Patricia was een dromer en had meer steun nodig. Het was voor mij prettig dat ze bij elkaar in de klas zaten. En toch hebben de meisjes zich in een heel eigen richting ontwikkeld.”

Patricia de dromer (classificatie van mijn moeder) werd ene is nog steeds rock ´n´ roll en ontwikkelde zich tot een topfotografe met vele boekproducties op haar naam. Ik zelf trouwde jong, krijg twee zonen, werd vertaler, yogadocent en schrijver.

Nou mam, die optimistische kijk op het leven heb ik van jou,” zegt Patricia. “Je hebt als mens de plicht om een leuk leven te hebben, vind ik. Daarom moet je kijken wat er te leren valt van een ongelukkige situatie in plaats van erin te blijven zitten. Van vrienden en vijanden heb ik het meest geleerd. Jullie zijn een grote spiegel en de familieband is onuitwisbaar. Ik voel me misschien daarom zo aangetrokken tot inheemse volkeren waar familiebanden van levensbelang zijn.”

In mijn leven speelde de familie ook een grote rol. We zaten vroeger boven elkaars lip en deden niets zonder elkaar. Vanaf mijn veertigste heb ik die hechtheid ervaren als een belemmering. En dat lag meer aan mij dan aan de familie. Een tijd in het buitenland wonen toen gaf me ademruimte. Want ik ervoer die relatie als te dominant. Nu heb ik daarin een prima evenwicht gevonden.

Mevrouw mijn Moeder is tot haar dood in 2013 (94 jaar) zoals het hoort  het middelpunt van de Indische familie gebleven. Ze was een verbinder en een goed luisteraar. Ieder zichzelf respecterend familielid kwam regelmatig langs. Ook vanuit het buitenland. Er was altijd te eten en te drinken in huis. Els was actief op Facebook en Twitter en schreef over vroeger.

Patricia verbindt nog steeds met haar camera. Ze haalt het mooiste uit de mensen, geeft ze zelfvertrouwen en maakt vrienden voor het leven. Ook bij haar is er altijd te eten en te drinken.

Ik verbind door yoga, vragen stellen, luisteren en horen. Door het schrijven van verhalen over wat de mens beweegt en over wat je zelf kunt doen om het leven aangenaam te maken zonder de omstandigheden te veranderen. En ook bij mij thuis is er altijd te eten en te drinken, want zonder eten en drinken is het leven voor ons en de hele Indische familie niet compleet.

Deze foto is gemaakt in het kader van de #PHOT Photo on Thursday, een initiatief van Karin Ramaker. De #PHOT is een vrije foto-opdracht: een zelfgemaakte foto, zonder thema, met of zonder begeleidende tekst, maar wel mét een titel.

Viver Marvão

21077599_1960187484195477_2232738085484927747_n

Viver Marvão op werkbezoek bij de Lar (het verzorgingstehuis) van het Casa de Povo (buurthuis) van Santo António das Areias. Marvão, hoog op de berg, waakt over ons.

(uma tradução em português seguirá)

De hemel is licht bewolkt boven Den Haag op deze winterse dag in 1993. Ik sta op de elfde etage van het gebouw van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en overzie de Haagse binnenstad. Ver beneden mij zijn de bedrijven open, haasten mensen zich en rijden trams over de wirwar van rails. Den Haag beweegt. Ik sta me af te vragen hoe ik hier twee weken geleden terecht ben gekomen. Hoe ik ja heb kunnen zeggen als ondernemer. Maar goed. Werk is werk. Ik heb een maand in te vullen tussen twee klussen. Het uitzendbureau bood me werk aan bij dit ministerie en wel bij de Directie Politie. Om je eerlijk de waarheid te zeggen, ik was ook nieuwsgierig naar hoe het is om ambtenaar te zijn. En drie weken … hoe erg kan het zijn.

Heel erg!

Ik vervang een secretaresse die ziek is en word ingewerkt door een jong meisje. Zij doet niets de hele dag, behalve nagels vijlen, koffie drinken en af en toe naar de printer lopen. Na een paar dagen vraag ik haar wat ik hier eigenlijk doe. Ze zegt dat ik de directiesecretaresse vervang. Ja? Ik vraag haar of zij dat niet kan doen met het weinige werk dat hier is. Nee, legt ze uit, ik heb mijn eigen taken en iedere plaats moet ingevuld zijn.

Terwijl ik koffie drink op de gang en naar buiten staar komt er een man naast me staan die kennis wil maken.
“Nieuw hier?”
“Uitzendkracht bij Directie Politie.”
“Ja, dat had ik al gehoord. Ik ben Thom de Graaf.”
“En ik Liesbeth Steur.”
Ik kijk hem aan. Het is een jonge man met een bos krullen en blauwe ogen.
“Wat is je job hier?”
“Ik ben topambtenaar maar niet voor lang meer.” Hij glundert.
“Oh, ga je weg?”
“Ja als het aan mij ligt wel, maar ik ben afhankelijk van de kiezers.”
“Kiezers? Wat bedoel je?”
Hij kijkt me verbaasd aan. “Herken je mij dan niet? Van de posters?”
“Nee.”
“Oh … ik ben van D66 en doe mee aan de Tweede Kamerverkiezingen in maart volgend jaar.”
“Gefeliciteerd.” Ik bestudeer zijn gezicht en zeg: “Jij gaat dus uitvoeren wat het volk graag wil? Jij gaat de politicus zijn die het volk en de kleine ondernemers koestert? Tenslotte zijn zij het die het geld verdienen voor de BV Nederland.”
Ik wijs op de stad onder ons terwijl ik doorpraat.
Thom kijkt me oprecht verbaasd aan.
“Ach, ondernemers, het volk; daar is de politiek niet voor. Wij maken beleid! Ik ben geen domme idealist. Nee, ik zie de politiek als doel om tot de inner circle te komen. Voor de mooie banen.” Hij lacht hartelijk om mijn naïviteit.

Sindsdien heb ik een broertje dood aan politiek en 100% wantrouwen.

Hier in Portugal bestaat ook een democratie met verkiezingen. Openlijk meer corrupt, dat wel en het toneelspel vind ik beter. Waarschijnlijk omdat ik 25% niet begrijp. Als buitenlander mag ik mijn stem uitbrengen voor de gemeenteraad van Marvão en die verkiezingen zijn 1 oktober. De gemeente waar ik woon is voor mij overzichtelijk met zo’n 3.000 inwoners en een stem kan – lijkt me – merkbaar invloed hebben.

Blijkbaar zit er onder dat “broertje dood” nog wat idealisme want ineens regel ik het papierwerk om een stemnummer te krijgen.

Nog geen twee weken later word ik tot mijn schrik benaderd. Door José-Manuel Pires, oprichter van een gloednieuwe politieke beweging met de naam Viver Marvão, met de vraag of ik mij wil aansluiten en verkiesbaar wil stellen voor de gemeenteraad. Als buitenlander. Ik slaap een nacht, praat met Coen en zeg ja. Waarom?

Omdat ik hier kleine ondernemer ben, een bijdrage wil zijn voor de gemeenschap en – niet onbelangrijk – een mening heb over de opvolger van de huidige burgemeester. Hij mag er niet komen.

José-Manuel is van bekende huize, ik ken hem en zijn familie al langer en vind hem uitermate aardig en capabel. Het programma is zoals alle politieke programma’s. Mooie plannen. José-Manuel heeft een schare mensen om zich heen verzameld van allerlei pluimage, links, rechts, midden en neutraal. Jong en oud, ondernemers en harde werkers, waaronder veel vrouwen. Die mix spreekt me aan.

Als ik A zeg, zeg ik ook B. Dat betekent dat ik af en toe mag opdraven als de ploeg wordt uitgenodigd om kennis te maken met besturen van instellingen.

Ik sta na de presentatie en rondleiding op het dakterras van het lokale hypermoderne verzorgingstehuis. In de straat rijdt een auto voorbij en slenteren en babbelen mensen in de avondwarmte.

De idealist in mij denkt dat WE gaan winnen.

Deze foto is gemaakt in het kader van de #PHOT Photo On Tuesday, een blogexperiment van Karin Ramaker.

Weten

Moeder en kind. Pablo Picasso

Vindt een kind zijn moeder per definitie de liefste van de hele wereld? Is het kind iets aan haar verplicht omdat zij de moeder is en andersom? Of heeft het kind rechten ten opzichte van zijn moeder en vice versa? En, hoeveel houd een kind van zijn moeder en de moeder van haar kind? Hoe valt dat uit te drukken. Dat de moeder-kind relatie onverbrekelijk is, lijkt me duidelijk. Maar gaat dat over ´ houden van´? Het ´houden van´ dat onder de noemer emotie zo populair is. Of gaat het over iets heel anders?

Het eerste wonder

Met of zonder kinderwens raken vrouwen zwanger. Zomaar of gepland. In de rijke wereld wordt een zwangerschap behandeld als een wonder. Alles draait om de baby die in de buik groeit. Alles. Niets in het gedrag van de aanstaande moeder heeft nog iets te maken met wie ze was vóór haar aanstaande moederschap. En in feite is er helemaal niets aan de hand. Je bent gewoon zwanger en het leven gaat verder met al zijn perikelen. Dan wordt een kind geboren. En weer gaat het leven verder. Vraag het aan een arme moeder uit Afrika. Zwanger zijn en bevallen is voor natuurvolkeren als het hebben van bijvoorbeeld een verstuikte enkel voor ons. Je bent lichtelijk gehandicapt door die dikke buik en verder gaat het vanzelf over. Je hebt dan wel een kind in de wieg. Dat wel. En hoe bijzonder is dat? Hoeveel kinderen worden er wereldwijd geboren per jaar? Zo´n slordige 136 miljoen. Veel hé!

En nu zit jij ook met je gewenste of niet gewenste kind. Het wonder is niet: jij en je partner die samen een kind hebben gemaakt – kijk mij nou bijzonder moeder zijn. Nee, dat kind is het wonder van de natuur. Dat is om eerbied voor te hebben. Heel veel eerbied voor een onovertroffen staaltje niet te evenaren biologie. Het ´hebben´ van een kind maakt jou niet bijzonder. Er zijn zoals gezegd 136 miljoen andere vrouwen op de wereld die het ook ´hebben´. Het verheft je niet boven een vrouw zonder kinderen en je kunt er ook geen status aan ontlenen. Wat wel bijzonder is – misschien wel verwonderlijk – is jouw rationele onbekendheid met het fenomeen kind. Je kunt voor alles studeren of leren en niet voor moeder. Moederschap is geen wetenschap. Toch is je schoot ineens gevuld met verantwoordelijkheden waar je geen weet van had dat ze bestonden. Wat nu? Je eigen moeder als rolmodel nemen? Vaak is dat geen optie want je wilt je kind niet opvoeden zoals jij bent opgevoed. Je gaat het zelf uitzoeken. Stap voor stap en als je geluk hebt of als je echt slim bent, heeft je machtige, prachtige, krachtige denken niet de overhand en kun je handelen naar je intuïtie. Dat is volgens mij moederschap. In de jaren die volgen ontwikkelt het kind zich in gelijke tred met jouw moeder-intuïtie. Jouw observeren en handelen wordt gestuurd vanuit een diepere laag. Vanuit een weten, het moeder-weten.

Het tweede wonder

Het kiezen voor kinderen is door het ego ingegeven. Jij wilt een kind als verlengstuk van jezelf. Bewust of onbewust. Het ego speelt een belangrijke rol hier (eigenlijk op alle vlakken waar het verschijnt). Hier zorgt het voor het voortbestaan van het menselijke ras. Daarbij krijg je een gratis spiegel aangeboden, helemaal alleen voor jezelf, maar die bonus heb je niet meteen in de gaten. Jouw kind neemt wat je geeft en dat geeft hij weer terug. Instant en op lange termijn. Dus als moeder heb je twee keer plezier van een egocentrische keuze. Je bent kortstondig blij en trots – wat zal de buitenwereld wel niet van me vinden – ik ben moeder!? En je kunt heel wat te weten komen over jezelf. Privé therapie van de bovenste plank.

Iedere bewuste of onbewuste keuze heeft gevolgen en schept verplichtingen. In dit geval verplichtingen naar het kind toe. Naar het kind dat je niet ´hebt´. Het heeft jou. En jij verplicht je vanaf het moment dat de baby licht ziet, om onvoorwaardelijk alle tools mee te geven die het kind nodig heeft om zijn eigen leven vorm te geven. Vanuit het moeder-weten. Vanuit die diepere laag. Daar weet je ook dat ieder kind iets anders nodig heeft. Kinderen over één kam scheren? Daarmee doe je altijd één tekort.

Dan komt de fase van volwassen worden, de puberteit. Hier verandert je verplichting. De tools heb je gegeven, het gebruik ervan uitgelegd en samen heb je geoefend. Je verplichting is vanaf nu onvoorwaardelijk afstand nemen, observeren en vertrouwen. Zo krijgt de opgroeiende mens alle ruimte om zich te ontplooien tot een eigen mens. Met wat er in zijn aard en genen zit en met wat hij heeft meegekregen schept het, creëert het zijn persoonlijkheid.

Het derde wonder

Het moeder-weten heeft zijn werk gedaan. Na veel vallen en opstaan, links- en rechtsaf gaan en soms rechtdoor, na veel onderzoek en ladingen blauwe plekken weet het volwassen kind nu ook. Het moeder-weten is getransformeerd in het moeder-volwassenkind-weten. En dat maakt werkwoorden als houden van of liefhebben overbodig en inhoudloos. Het is niet iets wat je doet. Het is, of je wilt of niet. Die ervaring kenmerkt het begin van een nieuwe fase in je leven. Vrij van verplichtingen. De tijd is aangebroken om keuzes te maken die jouw verdere ontwikkeling ten goede komen. Van het moeder-weten naar het moeder-volwassenkind-weten door naar het grote weten. En dat is misschien wel het derde wonder.

Mijn Foto op Dinsdag #PHOT naar een idee van Karin Ramaker.

De Kalverstraat in Portalegre

Rua 5 de Outubro, Portalegre

Het is einde ochtend woensdag 21 december als ik deze foto maak. In DE winkelstraat van Portalegre. De Rua 5 de Outubro. Onderweg naar Portalegre rijdend door de Serra de São Mamede werd op de radio verteld dat de omzetcijfers van de middenstand weer het peil hebben bereikt van vóór de crisis. Het gaat goed met Portugal. Volgens de media. Niet volgens de middenstanders in deze ooit zo drukke winkelstraat.

Ik was onderweg naar de boekhandel die me een berichtje had gestuurd dat mijn bestelde boek binnen was. Het drong niet meteen tot me door over welk boek het ging tot ik me herinnerde dat ik eind september inderdaad daar was geweest om een yogaboek in de Portugese taal te kopen om vaktechnische woorden te leren. Dat was niet op voorraad. De eigenaresse van de winkel raadde me aan ter plekke bij haar achter de toonbank via internet te kijken welk boek ik bedoelde dan zou zij het voor mij bestellen. Ik kan je vertellen dat het uitzoeken van zo’n boek veel tijd kan kosten en ik van de kaft niet kan zien of het goed is. Vertrouwen, dacht ik en wees een titel aan. Autoperfeição com Hatha Yoga. Auteur Hermógenes. Dat leek me wel wat.


Mijn gedachten waren al verder want mijn lesserie was van start gegaan en op internet zijn vele yoga-sites Braziliaans. Daar gebruiken ze tóch andere woorden of hebben Portugese woorden een andere betekenis. Dus hoe los ik dat op? Gelukkig heb ik geen gebrek aan zelfvertrouwen en ook geen gêne om grammaticale fouten te maken in een vreemde taal. Dat zijn twee goede hulpen bij het slechten van die drempel tot communicatie. 


Toen ik de winkel uitliep riep ze me na dat het er vóór Kerstmis zou zijn. Dat is goed, zei ik nog. Ik dacht eigenlijk dat ze een grap maakte. Niets was minder waar.

Maar daar wil ik het eigenlijk niet over hebben. Er speelt al vanaf het moment dat ik naar Portalegre reed een aantal vragen door mijn hoofd.

Wat is het dat mensen bindt aan het land waar ze geboren en getogen zijn en waar de kwaliteit van leven drastisch aan het veranderen is?

Ik kan me voorstellen dat een vaste baan met dito inkomen een factor van binding kan zijn. En daar houdt het bij mij op. Ben je financieel onafhankelijk, dan zou de keuze om te vertrekken niet zo moeilijk hoeven zijn. Maar ja, dan ben je meestal ouder en dan – dat merk ik bij vrienden – is de eerste vraag: maar hoe staat het daar met de gezondheidszorg? Dan moet ik eerlijk antwoorden dat ik dat uit persoonlijke ondervinding niet weet. Wel uit de verhalen van vrienden hier en dan blijkt dat de zorg hier niet slechter is dan in Nederland. De volgende is: mis je dan niet je kinderen, kleinkinderen, de rest van de familie en je vrienden? Daar kan ik kort over zijn: ja, die mis ik.

En mis je dan niet de cultuur, de concerten, de musea, de openingen, het toneel? Dat is nou zo vreemd hè, dat ik al die dingen helemaal niet mis.

Op weg naar Portalegre had ik tot drie maal toe de neiging om te stoppen. In de berm. Gewoon om te kijken naar de schoonheid van het landschap.

Het is zo indrukwekkend mooi dat mijn ogen de schoonheid van dit openluchtmuseum niet in een keer kunnen bevatten. Iedere keer opnieuw val ik stil. Ook als ik ‘s ochtends opsta en naar buiten kijk. Het is dat ik weet dat ik wakker ben anders zou ik zweren dat ik in een droom rondloop.

Het weggetje naar ons huis

Het gaat dus niet over de Koninklijke Schouwburg in Den Haag of het Concertgebouw in Amsterdam. Het winkelcentrum in Mariahoeve en die Albert Heijn daar. Het is niet het Gemeentemuseum of het Rijks. Nee, niets van dat alles.

Dat zijn allemaal externe zaken waar de mens aan hecht. Dat maakt zijn leven veilig. Dat maakt zijn leven zeker. Dat sust de diepliggende angst voor het onbekende en de dood in slaap. Ik ben zo dankbaar dat die angst mij niet de baas is. Mijn leven is veilig waar ik ook ben, omdat ik me veilig voel in mezelf. Het leven heeft geen zekerheden. Ze bestaan niet. Schone schijn meer is het niet. Die aanname liet ik al varen toen ik zes was. Kijk maar even om je heen. Zie jij wat er in de straat gebeurt achter je huis? Je denkt dat iedereen daar rustig voor de buis hangt maar weten doe je het niet.

De afbrokkelende welvaartsmaatschappij zet een mens muurvast. Over kunst gesproken. (Wolf Vostell, Los Barruecos, Malpartida de Cáceres)

Mijn enige zekerheid ben ik zelf. Ik ben hier. Bij mij. Sinds ik dat weet groeit mijn hart en daar zit mijn hele familie in. Zó leef ik mijn leven. Met een groot hart.

Trouwens dat boek van Hermógenes is een van de betere yogaboeken die ik de laatste jaren onder ogen heb gehad en dan moet je weten dat de auteur toch een Braziliaan is …

 

 

 

 

Page 1 of 4

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén

%d bloggers like this: