Liesbeth Steur

schrijver in Portugal

Categorie: Portugal verhalen Page 1 of 2

De camouflage hond

IMG_4338

Wanneer ik in de winter met teckel Koos wandel, lijkt hij af en toe te verdwijnen. Zijn vacht heeft dezelfde kleuren als de bladeren van de fluweeleiken die in de herfst op de grond zijn gedwarreld. Nu verdwijnt Koos niet zo snel. Hij kent de weg als geen ander. Hij wacht soms geduldig op mij in plaats van ik op hem.

Op deze wandeling had hij enorm lang staan treuzelen en was ik rustig verder gelopen. Hij rook allerlei interessants. Misschien de geur van schapen die net langs waren gekomen? De geur van de waakhonden die in de nacht door de velden dwalen? Ik weet het niet. Dan kan ik roepen wat ik wil, Koos doet zijn ding. Hij is en blijft een teckel.

Ik wacht en wacht en dan bekruipt me toch het gevoel dat er iets mis is. Zo’n onbestendig angstgevoel dat nergens over gaat. Dat verhaal van die teckel in de duinen bij Zandvoort of Bloemendaal zit nog altijd in mijn hoofd. Die was daar tijdens een wandeling verdwenen en maanden later vonden de eigenaren hem. Hij liep vrolijk te struinen en zag er uitstekend uit. Toen ze hem wilde oppakken rende hij gauw weer weg. Ik weet trouwens niet of die teckel ooit weer thuis is gekomen.

Dat gevoel van bang zijn dat er iets gebeurt, is een raar dingetje. Herken je dat? Het beheerst de mensheid. In het groot en in het klein. Dat kan de eerste gedachte zijn als je wakker wordt en dan beheerst het onbewust je dag. Het zit gecamoufleerd achter iedere handeling of gedachte. Je ziet het niet en het is er wel. Ik ken niemand die dat gevoel niet kent. Alle grote leiders, kleine baasjes en de zogenaamde “gewone” man handelen allemaal uit angst. De een is bang om te verliezen wat hij heeft, de ander om niet te krijgen wat hij wil hebben. De een is bang om niet aardig gevonden te worden, de ander voor afwijzing.

Inmiddels – na jaren oefening – ben ik me bijna instant bewust van dat wat sluimert achter een gedachte. Dat is prettig. Het geeft mij de keuze erin mee te gaan of het te laten voor wat het is. Het maakt mijn leven zorgelozer en lichter.

Nu merkte ik meteen die opstijgende zorg over iets dat helemaal niet aan de hand is. Dan kan ik wel tegen mezelf zeggen: ah, dat doet Koos niet en zeker weten doe ik het niet. Is er ook maar één ding in het leven dat ik zeker weet? Nee. Niets. Er bestaat geen controle. Dat is schijn. We maken het onszelf wijs ter geruststelling. Alles verschijnt toch zoals het verschijnt. Terwijl ik met mezelf sta te praten, hoor ik hem. Nee, ik hoor niet hem, ik hoor de blaadjes ritselen. Ineens zie ik Koos. Hij loopt op een drafje. Heeft zeker een kwaad geweten.

Schone lei

IMG_4316 kopie.jpg

PortuguêsEnglish

Langzaam doe ik de deur open van de studio. Tot op een kier en steek mijn hoofd om de hoek. Ja, het is warm. Iedere keer is dat een spannend moment. Ik programmeer de airco de dag tevoren en het is geen garantie dat het apparaat doet wat ik wil. Soms is de stroom uitgevallen, soms heb ik niet goed op de programmeerknop gedrukt of staat ineens het sneeuwvlokje aan in plaats van het zonnetje (ook eigen schuld). Dat vind ik trouwens verwarrend. De zon hoort bij de zomer dus dan zou die moeten koelen en een sneeuwvlok bij de winter en zou hij warme lucht moeten blazen. En het is dus andersom. Mijn logica is niet die van de airco afstandsbediening ontwerpers.

Die deur opendoen blijft een belangrijk moment, want de start van de yogales hangt af van de temperatuur in de zaal. De leerlingen gedragen zich anders. Alhoewel Portugezen geen moeite hebben met ijskoude gebouwen. Voor hen is het normaal dat gebouwen en huizen koud zijn in de winter. Dit bedrijfsverzamelgebouwtje waar mijn studio huist heeft geen isolatie en dat maakt de buitentemperatuur voelbaar binnen. Ondanks dat het aangenaam was vanochtend ben ik toch langzaam begonnen. Na drie weken vrij, Kerstmis, Oud en Nieuw en Drie Koningen (toch een groot feestje hier) leek het mij verstandig voor onze lijven.

De toestroom – altijd een verrassing – was groot. Hoewel er veel staan ingeschreven is dat geen garantie dat ze er ook zijn. Vanochtend was het een volle bak in de kleine studio. Het paste precies. Begin van het jaar hè. Goede voornemens. Het verbaast me altijd weer hoe zo’n jaarwisseling de mensen aanzet tot verandering. Er was dus iets, waar ze niet tevreden over waren. Iets dat ze lieten liggen. Misschien hebben ze een schuldgevoel of willen ze voldoen aan andermans verwachtingen. Ik weet het niet.
Zo’n nieuw jaar biedt iedere keer weer een nieuw vergezicht op. Een open toekomst. De lei schoongeveegd. En die overgang van 31 december naar 1 januari maakt het zetten van de eerste stap of het schoonvegen van de lei, makkelijk. Steeds weer moet ik daar over nadenken. Hoe kan dat toch? Waarom is het makkelijker een verandering in te zetten op 1 januari dan op 6 juli bijvoorbeeld. Iedere dag is toch nieuw? Zodra de zon opkomt is de dag nieuw en is er een nieuw vergezicht. Daar heb je 1 januari niet voor nodig.

Mijn dagelijkse vergezicht staat op de foto. Een leitje met blauwe lucht, ruimte en natuur. Ik kijk en weet dat ik de dag zelf kan inkleuren of kan afwachten wat er komen gaat. Ik kan niets doen of heel veel en tussendoor contact blijven houden met het schone blauw. De hele dag door, tijdens alle bezigheden. Dat zet iedere handeling, ieder woord dat ik spreek in perspectief en zo hou ik mijn lei schoon. Iedere dag weer.

Overal olijven

f662ea52-7562-40ec-83fc-30158e7ce53f

Olijven plukken met Patricia.

Al in november start er een gerucht dat met de dag groeit. Het gonst. Iedereen praat erover, de boeren op het land, de mensen in de winkel in het dorp en zelfs op mijn yogalessen. Wanneer plukken we? Zijn de olijven al goed? Moeten we wachten tot na de regens? De buren beginnen pas op 8 december. Ze zeggen dat de olijven dan meer olie opleveren. Wat wijsheid is, is blijkbaar dat wat iemand doet. Ieder op zijn eigen wijze. Vrouwen komen zelfs niet naar yogales omdat ze twee weken gaan plukken; die families hebben meestal honderden bomen. Wij zijn ook begonnen aan onze bescheiden 140 bomen. En hoe bijzonder is het om olijven te plukken met je eigen zus. In de zon en bij windstilte. Patricia en Theo waren hier precies in de periode dat we begonnen.

Ik praat wel stoer over ‘we’ en het meeste werk wordt verzet door Coen en zoon Marnix die hier ook is. Ik spring af en toe bij en alleen als de zon schijnt.

Voorlopig wordt er alleen geplukt voor eigen gebruik. Dus 500 kilo lijkt ons genoeg; dat levert al gauw 80 liter olie op. Voor onszelf en om cadeau te doen. Dus als je in de buurt bent, krijg je een fles mee.

Morgen ga ik praten met de coöperatieve olijfperserij in Spanje, in Valencia de Alcántara, hier net over de grens. Die perst niet alleen, maar koopt ook de olie van je als je dat wilt. Dat doet de perserij in ons dorp niet. Daarom plukken de meeste locals alleen de hoeveelheid die nodig is voor eigen gebruik. Als ik weet wat de Spaanse coöperatie betaalt per liter olie, loont het misschien de moeite om verder te gaan plukken. Daar wordt trouwens niet koud geperst dus leveren de olijven ook nog eens meer olie op. Bij ons wordt op verzoek wel koud geperst en dan leveren we alleen de Portugese galega in, heel kleine zwarte olijven, die een verfijnde olie opleveren. Voor Spanje gaan we dan de grote olijven plukken (want die bomen staan hier ook); meer kilo’s in kortere tijd. Trouwens, die leveren ook goede olie op. Maar die kleine zwarte galega overtreft alles. Toch wordt deze olijf meestal gebruikt om te conserveren en te eten. In onze streek zijn er zoveel galega olijfbomen dat persen de beste optie is en het lekkerst, vind ik.

Nu zijn we klaar met de eerste 500 kilo. Die gaan deze week naar de perserij in ons dorp.

Trouwens – voordat jullie dat gaan vragen – de boom die Patricia en ik geplukt hebben had nog veel groene galega olijven. Pas als ze volledig rijp zijn, kleuren ze zwart. De groene versie staat voor een lagere zuurgraad van de olie. Dus altijd goed als die er tussen zitten.

Volgend jaar 8 december begint het nieuwe plukseizoen. Je bent natuurlijk welkom om deze heerlijke, rustgevende en super schone klus met ons te klaren. Het is een feestje om te doen.

De bruid van Venetië

IMG_0083

A Noiva (2005) – Joana Vasconcelos

Mijn liefde voor beeldende kunst is enigszins weggezakt. De behoefte om van alles te ondernemen om die liefde tevreden te stellen is nauwelijks meer aanwezig. Waar ik vroeger toen ik nog in de stad woonde, met intensieve regelmaat in musea was te vinden, nu zie je me vaker in de natuur. Misschien is dat het wel. De schoonheid van de natuur is oogstrelend en het is er oh zo rustig en ik zit er midden in zodra ik de keukendeur uit loop. Kunst op de drempel.

Toen Coen en ik op een dag in de buurt van Elvas waren deed zich de gelegenheid voor het museum van hedendaagse kunst te bezoeken. Ik had geen idee wat daar werd tentoongesteld. De stad Elvas ligt net als ons Marvão aan de grens met Spanje alleen 100 kilometer zuidelijker. Elvas heeft een regionale functie en ontvangt daardoor altijd veel bezoekers. Ook ligt het op steenworp afstand van de grote Spaanse stad Badajoz en de Spanjaarden komen graag in Portugal vooral om lekker te eten. De stad wordt geroemd om onder andere zijn oude militaire vesting. Het is indrukwekkend moet ik zeggen. De stad zelf is gezellig en het slenteren waard. Prachtige gebouwen zoals alleen Portugese steden dat hebben, vol oude winkeltjes, bars en restaurants.

Het museum voor hedendaagse kunst is gevestigd in het oude hospitaal, midden in de stad. Het is niet groot. Coen en ik werden aangenaam verrast door de variëteit aan objecten van Portugese kunstenaars. Een installatie van de beroemde Portuguese backyard was geweldig en je kon erin. (De naam van de Portugese kunstenaar ben ik vergeten). Een huis met achtertuin waar alles wat NU geen nut heeft, wordt bewaard want wie weet komt het later nog wel van pas. De kunstenaar had aan alles gedacht. Fascinerend. Raar, want die achtertuinen zie ik hier zo vaak. Maar in deze, in dit museum zat een humoristische ondertoon.

Het museum heeft ook een aantal kleine kamers. Zoals deze op de foto. Met het prachtige Portugese tegelwerk op de wanden en in het midden een gigantische kroonluchter. Ik viel even stil van de omvang, liep er voorzichtig omheen en kwam dus heel dichtbij. Die kroonluchter is zes meter hoog en gemaakt van 14.000 tampons. Nog in hun cellofaan verpakking en de blauwe touwtjes gebruikt om het geheel aan elkaar te knopen. Mijn mond viel open.

Het bleek een werk van Joana Vasconcelos te zijn. Inmiddels een gevierd kunstenares met een boodschap. De uitleg is deze. De kroonluchter is van oudsher een symbool van welvaart en luxe en met dit werk wil Joana de hypocrisie rond de onderdrukte vrouwelijke seksualiteit laten zien. Ik vind het best. Die uitleggen heb ik nooit zoveel mee. Wel met het idee en de uitvoering van een idee. Ze had het kunstwerk trouwens gemaakt voor de Biennale van Venetië in 2005. Het draagt de titel A Noiva (De bruid).

Inmiddels reist het werk met al het andere beroemde, echt enorme werk de wereld rond en had ze eindelijk een solo-expositie in het Guggenheim te Bilbao. Dat was altijd haar grote klacht, dat ze thuis nooit de erkenning kreeg. Als Portugese kunstenares moet je daar een hoop voor doen. Gelukkig weet de rest van de kunstwereld haar goed te waarderen.

Ze had dit jaar een tentoonstelling in de Kunsthal las ik ergens. Daar hing ook A Noiva en ook daar was niet genoeg ruimte rondom haar werken.

Page 1 of 2

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén

%d bloggers liken dit: